Ngày rét miền Bắc, mặc ba lớp là cách ấm và gọn nhất cho đi phố, đi làm: lớp trong sát người giữ nhiệt và thấm mồ hôi (áo giữ nhiệt, áo cotton mỏng), lớp giữa giữ hơi ấm (áo len, nỉ, fleece), lớp ngoài chắn gió và ẩm (áo phao, măng tô dạ, áo khoác gió). Thêm khăn quàng, găng tay, tất dày khi đi xe máy. Mặc nhiều lớp mỏng ấm hơn một lớp thật dày và dễ cởi bớt khi vào phòng có sưởi.
Rét miền Bắc khác gì rét các nơi khác
Mùa đông miền Bắc thường từ khoảng tháng 11 đến tháng 3, lạnh nhất vào tháng 12 và tháng 1. Theo cách gọi của ngành khí tượng Việt Nam, rét đậm là khi nhiệt độ trung bình ngày từ 15°C trở xuống, rét hại là từ 13°C trở xuống. Ở Hà Nội, nhiệt độ hiếm khi xuống dưới 5°C, nhưng cái lạnh rất "thấm" vì hai lý do:
- Độ ẩm cao: không khí ẩm làm cơ thể mất nhiệt nhanh hơn, cảm giác lạnh hơn con số trên nhiệt kế.
- Gió mùa đông bắc: mỗi đợt không khí lạnh tràn về kèm gió, và khi đi xe máy, gió lùa thẳng vào người.
Nhà ở và văn phòng nhiều nơi không có sưởi trung tâm, nên bạn còn phải giữ ấm cả khi ngồi trong nhà. Đó là lý do mặc nhiều lớp linh hoạt quan trọng hơn một chiếc áo thật dày.
Nguyên tắc ba lớp
Lớp trong: giữ nhiệt, thấm mồ hôi
Lớp sát người cần ôm vừa, mỏng, thấm hoặc dẫn mồ hôi ra ngoài để da không ẩm. Áo giữ nhiệt (thường là sợi tổng hợp pha, có loại pha len merino), áo cotton mỏng dài tay, áo cổ lọ mỏng. Đi bộ nhiều hoặc chen xe buýt dễ ra mồ hôi — cotton dày thấm rồi lâu khô, làm lạnh người khi đứng yên.
Lớp giữa: giữ hơi ấm
Đây là lớp tạo "đệm không khí" giữ nhiệt: áo len, cardigan, áo nỉ, áo fleece, gilê lông vũ mỏng. Lớp giữa nên có độ xốp; độ xốp giữ không khí, và không khí là chất cách nhiệt.
Lớp ngoài: chắn gió và ẩm
Áo phao (lông vũ hoặc bông tổng hợp), măng tô dạ, áo khoác gió có lót. Với người đi xe máy, khả năng chắn gió quan trọng hơn độ dày: một áo phao mỏng chắn gió tốt có thể ấm hơn một áo len dày gió lùa qua.
Bảng mặc theo nhiệt độ
| Nhiệt độ ngoài trời | Lớp trong | Lớp giữa | Lớp ngoài | Phụ kiện |
|---|---|---|---|---|
| 18–22°C (se lạnh) | Áo thun dài tay, sơ mi | Có thể không cần | Áo khoác mỏng, blazer, áo khoác jeans | Khăn mỏng buổi tối |
| 15–18°C (lạnh) | Áo dài tay cotton | Áo len mỏng hoặc cardigan | Áo khoác gió, măng tô mỏng | Khăn quàng |
| 13–15°C (rét đậm) | Áo giữ nhiệt | Áo len dày hoặc nỉ | Áo phao, măng tô dạ | Khăn len, găng tay khi đi xe |
| Dưới 13°C (rét hại) | Áo giữ nhiệt (có thể thêm quần giữ nhiệt) | Áo len dày hoặc fleece + gilê | Áo phao dày chắn gió | Mũ len, khăn, găng tay, tất len, khẩu trang |
Bảng chỉ là điểm bắt đầu. Mỗi người cảm nhận lạnh khác nhau; người lớn tuổi, trẻ nhỏ và người ít vận động cần ấm hơn một bậc.
Đi làm văn phòng: ấm mà vẫn lịch sự
Khó nhất là giữ vẻ công sở khi phải mặc nhiều lớp. Một vài công thức:
| Bộ | Lớp trong | Lớp giữa | Lớp ngoài khi đi đường | Phía dưới |
|---|---|---|---|---|
| Nam công sở | Áo giữ nhiệt cổ tròn mỏng | Sơ mi + áo len cổ V | Măng tô dạ xám hoặc áo phao dáng dài tối màu | Quần âu dày (vải pha len), tất len |
| Nữ công sở | Áo giữ nhiệt cổ thấp | Áo len cổ lọ mỏng hoặc sơ mi + cardigan | Măng tô dạ dáng dài | Quần âu dày hoặc chân váy dạ + tất quần dày, bốt cổ thấp |
| Ngày rét hại | Bộ giữ nhiệt áo + quần | Áo len dày | Áo phao dài qua hông | Quần âu bên ngoài quần giữ nhiệt, giày kín, tất len |
Áo len cổ V bên ngoài sơ mi để lộ cổ áo là cách giữ vẻ chỉn chu kinh điển. Áo len cổ lọ mỏng màu trung tính đi với blazer cũng gọn gàng, thay được sơ mi trong ngày rét.
Đi xe máy ngày rét
- Chắn gió phía trước: áo khoác có khoá kéo kín cổ, chất liệu chắn gió. Có thể mặc áo khoác ngược (mặt lưng ra trước) cho chặng ngắn khi trời rét buốt — cách nhiều người Hà Nội vẫn làm.
- Tay và chân: găng tay dày chắn gió, tất len; gió lùa vào cổ chân và cổ tay làm lạnh nhanh nhất.
- Cổ và mặt: khăn quàng nhét gọn trong áo (để khăn không bay vào bánh xe), khẩu trang vải dày.
- Đầu: mũ bảo hiểm có kính chắn gió; không đội mũ len thay mũ bảo hiểm.
Những lỗi hay gặp
- Một áo thật dày bên ngoài áo mỏng: vào phòng ấm phải cởi ra là lạnh, mặc thì nóng. Nhiều lớp mỏng linh hoạt hơn.
- Lớp trong quá chật: bó chặt làm cản lưu thông máu, khó chịu cả ngày, và không còn lớp không khí giữ nhiệt.
- Quên chân: nhiều người mặc áo rất ấm nhưng đi giày vải mỏng, tất mỏng. Chân lạnh thì cả người thấy lạnh.
- Phao màu sáng ngày mưa phùn: dễ bẩn, nhanh xỉn. Ngày ẩm ướt chọn màu tối hoặc chất liệu chống bám bẩn.
Thử ngay với tủ đồ của bạn
- Xếp đồ theo lớp: bày ra giường ba nhóm — lớp trong, lớp giữa, lớp ngoài. Nhóm nào ít nhất là nhóm cần bổ sung (thường là lớp trong giữ nhiệt).
- Thử bộ ba lớp: mặc đủ ba lớp, đứng trước gương, giơ tay, ngồi xuống. Nếu áo khoác quá chật khi có lớp giữa, chọn lớp giữa mỏng hơn hoặc áo khoác rộng hơn một cỡ ở lần mua sau.
- Chuẩn bị "túi rét" trên xe: găng tay, khẩu trang, khăn dự phòng để trong cốp xe.
- Ở văn phòng: để sẵn một áo len hoặc cardigan và một đôi tất dày nếu chỗ ngồi gần cửa hoặc điều hoà.
Sức khoẻ ngày rét
Giữ ấm cổ, ngực, bàn chân đặc biệt quan trọng với người lớn tuổi và người có bệnh tim mạch, hô hấp. Tránh ra ngoài đột ngột từ phòng ấm khi chưa mặc đủ lớp. Nếu thấy tê buốt tay chân kéo dài, đau ngực hay khó thở khi trời rét, nên đi khám thay vì tự chịu đựng.
Câu hỏi thường gặp
Rét đậm, rét hại là bao nhiêu độ?
Theo cách gọi của ngành khí tượng Việt Nam, rét đậm là khi nhiệt độ trung bình ngày từ 15°C trở xuống, rét hại là từ 13°C trở xuống. Độ ẩm cao và gió mùa đông bắc khiến cảm giác lạnh ở miền Bắc thấm hơn con số.
Mặc nhiều lớp thế nào cho đúng?
Lớp trong mỏng, ôm vừa để giữ nhiệt và thấm mồ hôi; lớp giữa xốp như áo len, nỉ, fleece để giữ hơi ấm; lớp ngoài chắn gió và ẩm như áo phao, măng tô. Nhiều lớp mỏng ấm và linh hoạt hơn một lớp thật dày.
Đi làm ngày rét mặc gì cho lịch sự?
Nam có thể mặc áo giữ nhiệt bên trong sơ mi, thêm áo len cổ V, khoác măng tô dạ; nữ mặc áo len cổ lọ mỏng hoặc sơ mi với cardigan, quần âu dày hoặc chân váy dạ với tất quần dày.
Áo phao hay áo dạ ấm hơn?
Áo phao lông vũ hoặc bông tổng hợp thường nhẹ và ấm hơn, chắn gió tốt khi đi xe máy. Măng tô dạ trông lịch sự hơn ở văn phòng nhưng nặng hơn và kém chắn gió nếu dệt thưa. Có thể kết hợp tuỳ ngày.
Đi xe máy ngày rét cần mặc gì?
Áo khoác chắn gió kín cổ, găng tay dày, tất len, khăn quàng nhét gọn trong áo và khẩu trang. Không đội mũ len thay mũ bảo hiểm; chọn mũ bảo hiểm có kính chắn gió.
