Phong cách thời trang Nhật Bản có hai cực rất khác nhau: một bên là tối giản, dáng rộng, nhiều lớp, chất liệu tự nhiên với tông màu trầm; bên kia là Harajuku — thời trang đường phố Tokyo nhiều màu, nhiều phụ kiện, tự do phối như Lolita, Decora. Điểm chung của cả hai là sự tỉ mỉ với chất liệu và tinh thần tự thể hiện.
Người Việt quen với đồ Nhật qua các hãng thời trang cơ bản, nhưng phong cách Nhật rộng hơn nhiều. Bài này đi qua nhánh tối giản – nhiều lớp, các tiểu văn hoá ở Harajuku, phong cách Ivy và đồ bảo hộ lao động kiểu Nhật, rồi gợi ý cách mặc hợp khí hậu Việt Nam.
Nhánh tối giản: dáng rộng, nhiều lớp, tông trầm
Đầu thập niên 1980, một số nhà thiết kế Nhật như Rei Kawakubo và Yohji Yamamoto trình diễn tại Paris những bộ sưu tập chủ yếu màu đen, dáng rộng, bất đối xứng, có chỗ cố ý sờn rách. Báo chí phương Tây lúc ấy phản ứng mạnh, nhưng ảnh hưởng của họ tới thời trang thế giới rất lâu dài. Issey Miyake cũng là một tên tuổi lớn với các nghiên cứu về vải xếp nếp.
Trên đường phố, tinh thần này thể hiện ở cách mặc thường ngày:
- Dáng rộng, suông: áo không ôm người, quần ống rộng hoặc quần dáng "baggy" ở đùi, côn ở cổ chân.
- Nhiều lớp với độ dài khác nhau: áo dài hơn bên trong, áo khoác ngắn bên ngoài; váy dài trên quần.
- Tông trầm: đen, xám, trắng ngà, xanh chàm, nâu đất, xanh rêu.
- Chất liệu tự nhiên: lanh, cotton thô, len, vải nhuộm chàm.
Một phong cách nhỏ hơn gọi là mori girl ("cô gái rừng") nổi lên cuối thập niên 2000: váy dài nhiều lớp, áo len rộng, tông nâu – kem, chất liệu mộc, cảm giác như đi dạo trong rừng.
Harajuku: sân khấu đường phố của Tokyo
Harajuku là khu vực ở quận Shibuya, Tokyo, quanh phố Takeshita và đại lộ Omotesando. Từ thập niên 1970–1990, đây là nơi người trẻ tụ tập khoe cách ăn mặc riêng. Một phần đại lộ từng là phố đi bộ vào Chủ nhật (gọi là "hokoten"), nơi các nhóm nhạc và người mặc đồ lạ tụ tập; chế độ phố đi bộ này dừng vào cuối thập niên 1990.
Năm 1997, nhiếp ảnh gia Shoichi Aoki ra mắt tạp chí FRUiTS, chuyên chụp người trẻ ăn mặc độc đáo ở Harajuku. Tạp chí phát hành tới năm 2017 và thường được nhắc như cuốn "nhật ký hình ảnh" của thời trang đường phố Harajuku.
Một số phong cách tiêu biểu ở Harajuku và Shibuya
| Phong cách | Đặc điểm |
|---|---|
| Lolita | Lấy cảm hứng từ trang phục thời Victoria và Rococo: váy xoè dài ngang gối, ren, nơ, tất cao, giày quai ngang. Có nhiều nhánh như Sweet (pastel), Classic, Gothic (đen) |
| Decora | Chồng rất nhiều phụ kiện nhựa nhiều màu: kẹp tóc, vòng, sticker trên mặt; quần áo sặc sỡ |
| Fairy kei | Tông pastel, hoạ tiết hoạt hình thập niên 1980, váy tutu, áo len |
| Visual kei | Gắn với nhạc rock Nhật: đồ đen, da, xích, trang điểm đậm |
| Gyaru (khu Shibuya) | Tóc nhuộm sáng, da rám nắng hoặc trang điểm nổi, váy ngắn, phụ kiện nhiều; thịnh vào thập niên 1990–2000 |
Đây là những tiểu văn hoá, mỗi cộng đồng có quy ước riêng. Nhiều người chỉ mặc vào cuối tuần, đi hội, chụp ảnh. Ngày nay khu Harajuku đã thương mại hoá nhiều, ít người mặc độc đáo trên phố hơn thời kỳ đỉnh cao.
Ivy kiểu Nhật và đồ bảo hộ lao động
Một nhánh khác ít người biết là Amekaji (American casual kiểu Nhật). Từ thập niên 1960, người Nhật học rất kỹ phong cách Ivy League (sách ảnh Take Ivy năm 1965 là một mốc), rồi đồ lao động Mỹ: quần jeans, áo khoác công nhân, boot da. Họ tái tạo những món này với độ tỉ mỉ cao — nhiều xưởng ở Nhật, nhất là vùng Kojima (Okayama), nổi tiếng với vải denim dệt trên khung thoi cổ, tạo ra vải selvedge.
Áo khoác công nhân, quần lính thuỷ, sơ mi chambray, boot da là những món Amekaji. Tinh thần là đồ bền, càng mặc càng đẹp theo thời gian.
Với người mới, Amekaji là cửa vào dễ nhất của thời trang Nhật: các món đều quen (jeans, áo thun, áo khoác), chỉ khác ở chỗ chú ý tới vải, đường may và cách để đồ "già" đi đẹp theo năm tháng thay vì thay mới liên tục.
Năm nguyên tắc mặc kiểu Nhật tối giản
- Chơi độ dài: áo trong dài hơn áo ngoài, váy hoặc áo dài phủ trên quần — tạo nhiều tầng.
- Dáng rộng có chủ ý: rộng ở thân nhưng gọn ở cổ tay, cổ chân, hoặc xắn tay áo để lộ điểm nhỏ nhất.
- Tông màu gần nhau: đen – xám – trắng ngà, hoặc chàm – trắng – nâu.
- Chất liệu là nhân vật chính: lanh nhăn tự nhiên, cotton thô, vải nhuộm chàm loang.
- Giày đơn giản: sneaker vải, giày da tối giản, sandal quai to đi với tất.
Công thức 5 bộ đồ kiểu Nhật
| Phong cách | Thành phần | Hợp |
|---|---|---|
| Tối giản nhiều lớp (chung) | Áo thun trắng dài, sơ mi lanh xám khoác ngoài, quần ống rộng đen, sneaker vải | Đi làm thoải mái, đi chơi |
| Mori (nữ) | Váy dài cotton nâu, áo len mỏng kem, tất, giày búp bê | Đi cafe, đi dạo |
| Amekaji (nam) | Áo khoác công nhân xanh chàm, áo thun trắng, jeans thẳng, boot da | Cuối tuần, mùa đông miền Bắc |
| Nhuộm chàm | Áo sơ mi chàm, quần lanh trắng ngà, sandal | Mùa hè, đi biển |
| Đường phố nhẹ nhàng | Áo len gile, áo sơ mi kẻ, quần kaki ống rộng, tất màu, giày lười | Đi học, đi chơi |
Mặc kiểu Nhật ở Việt Nam
- Lanh và cotton thô là chất liệu hợp khí hậu nóng — đúng tinh thần Nhật. Lớp ngoài nên mỏng.
- Nhiều lớp ở miền Nam: giữ tối đa hai lớp mỏng; lớp ngoài có thể là sơ mi lanh, gile mỏng.
- Miền Bắc mùa đông: mặc đủ lớp áo len, áo khoác công nhân, khăn.
- Việt Nam cũng có chàm: vải nhuộm chàm của nhiều dân tộc thiểu số vùng núi phía Bắc là chất liệu đẹp để mặc theo tinh thần này, vừa có câu chuyện riêng.
- Harajuku ở Việt Nam: các cộng đồng cosplay, Lolita có ở Hà Nội và TP.HCM, thường gặp nhau ở sự kiện văn hoá Nhật. Nếu thích, đây là nơi gặp người cùng sở thích.
Thử ngay với tủ đồ của bạn
- Tìm một chiếc áo dài hơn bình thường (áo thun dài, sơ mi dáng dài) và một chiếc áo ngắn hơn để khoác ngoài.
- Mặc cùng quần ống rộng, chọn tất cả món trong hai ba tông gần nhau (đen – xám – trắng hoặc chàm – trắng – nâu).
- Xắn tay áo, để lộ cổ chân, kiểm tra trong gương xem đã có "tầng" chưa.
Câu hỏi thường gặp
Phong cách thời trang Nhật Bản có những kiểu nào?
Có thể chia thành nhánh tối giản với dáng rộng, nhiều lớp, tông trầm; các tiểu văn hoá đường phố ở Harajuku như Lolita, Decora, Fairy kei; và Amekaji, tức phong cách Mỹ cổ điển được người Nhật làm lại tỉ mỉ.
Thời trang Harajuku là gì?
Là thời trang đường phố của người trẻ ở khu Harajuku, Tokyo, nổi tiếng với cách phối tự do, nhiều màu, nhiều phụ kiện. Tạp chí FRUiTS của nhiếp ảnh gia Shoichi Aoki chụp lại phong cách này từ năm 1997 đến năm 2017.
Phong cách Lolita là gì?
Lolita là phong cách thời trang Nhật lấy cảm hứng từ trang phục thời Victoria và Rococo, với váy xoè dài ngang gối, ren, nơ, tất cao. Có nhiều nhánh như Sweet tông pastel, Classic và Gothic tông đen.
Mặc nhiều lớp kiểu Nhật thế nào?
Chơi với độ dài: áo trong dài hơn áo ngoài, váy hoặc áo dài phủ trên quần. Giữ các lớp trong cùng tông màu gần nhau và chọn chất liệu tự nhiên như lanh, cotton thô.
Amekaji là gì?
Amekaji là viết tắt của American casual theo cách gọi Nhật, chỉ phong cách thường ngày kiểu Mỹ như jeans, áo khoác công nhân, boot da, được người Nhật tái tạo rất tỉ mỉ về chất liệu và đường may.
