Chọn vải may áo dài nên dựa vào ba câu hỏi: mặc mùa nào, ở miền nào, và dịp gì. Mùa nóng và miền Nam hợp lụa tơ tằm, lụa mỏng, voan, chiffon (có lót); mùa lạnh và Tết miền Bắc hợp gấm, nhung, tafta dày; đi làm hằng ngày hợp vải pha ít nhăn, dễ giặt. Độ rủ quyết định tà áo bay hay đứng, độ dày quyết định có cần lót và có thấu không — đó là hai điều nên thử bằng tay trước khi chọn màu.
Ba đặc tính cần thử trước khi chọn màu
Độ rủ
Cầm một đầu vải, để phần còn lại buông xuống. Vải rủ mềm, ôm theo tay là vải sẽ cho tà áo bay, ôm thân (lụa, chiffon, voan). Vải đứng, gấp thành nếp cứng là vải cho áo dáng vững, ít bám người (gấm, tafta, nhung dày).
Độ dày và độ thấu
Đặt vải lên mu bàn tay hoặc trên tờ giấy có chữ. Thấy rõ da hoặc đọc được chữ là vải cần lót. Áo dài màu sáng càng cần chú ý điểm này.
Độ nhăn
Nắm chặt một góc vải trong tay mười giây rồi thả ra. Vải giữ nếp nhàu rõ (lụa tơ tằm, lanh) sẽ cần ủi thường xuyên; vải bung ra gần phẳng (polyester, vải pha) hợp mặc cả ngày và đi xa.
Bảng so sánh các loại vải áo dài phổ biến
| Vải | Thành phần thường gặp | Độ rủ | Độ dày | Cần lót | Mùa, miền hợp | Dịp hợp |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Lụa tơ tằm | Tơ tằm | Rất rủ | Mỏng đến vừa | Tuỳ độ dày | Xuân, hè; miền Nam quanh năm | Lễ, sự kiện, đi làm |
| Gấm | Tơ tằm hoặc sợi tổng hợp, dệt hoa nổi | Đứng | Dày | Thường không | Thu, đông; Tết miền Bắc | Cưới hỏi, Tết, mừng thọ |
| Nhung | Tơ, cotton hoặc polyester, có tuyết mịn | Vừa, nặng | Dày | Không | Đông miền Bắc | Tết, tiệc tối mùa lạnh |
| Voan | Thường là polyester hoặc tơ, dệt thưa | Nhẹ, bay | Rất mỏng | Bắt buộc | Hè | Chụp ảnh, tiệc ngoài trời |
| Chiffon | Thường là polyester, có loại tơ | Rất rủ, bay | Mỏng | Bắt buộc | Hè | Tiệc, cưới làm khách |
| Tafta | Tơ hoặc polyester, mặt hơi bóng | Đứng, hơi cứng | Vừa | Thường không | Quanh năm, hợp mùa mát | Áo dài cưới, dạ tiệc |
| Phi, satin | Thường là polyester | Rủ, mượt | Vừa | Tuỳ màu | Quanh năm | Đồng phục, sự kiện |
| Lụa pha, vải pha | Polyester pha, viscose pha | Vừa | Vừa | Tuỳ | Quanh năm | Đi làm, mặc hằng ngày |
Lưu ý quan trọng: tên vải ở chợ và tiệm may là tên gọi thương mại, không phải thành phần. "Lụa" có thể là tơ tằm hoặc polyester dệt mịn; "nhung" có thể là nhung tơ hoặc nhung polyester. Hãy hỏi rõ thành phần, vì nó quyết định cảm giác mặc: tơ tằm và sợi từ cellulose thoáng hơn, polyester bền và ít nhăn hơn nhưng bí hơn khi trời nóng.
Chọn vải theo khí hậu ba miền
Miền Bắc
Mùa đông và Tết lạnh, có khi rét đậm dưới 15°C, kèm nồm ẩm. Gấm, nhung, tafta dày, hoặc áo dài lót hai lớp là lựa chọn ấm. Có thể mặc áo giữ nhiệt mỏng cổ thấp bên trong. Mùa hè nóng ẩm, chuyển sang lụa mỏng, voan có lót.
Miền Trung
Hè nắng gắt, gió Lào ở Bắc Trung Bộ; mùa mưa bão cuối năm. Mùa nắng chọn lụa và vải mỏng màu sáng; mùa mưa tránh vải dễ loang màu khi ướt và vải quá mỏng dễ dính người. Huế có truyền thống áo dài tím, màu trầm hợp với không khí mưa dầm.
Miền Nam
Nóng quanh năm, hai mùa mưa – khô. Lụa, chiffon, voan có lót, phi mỏng là chủ đạo; nhung và gấm dày chỉ hợp khi ở trong phòng máy lạnh hoặc sự kiện buổi tối.
Chọn vải theo dịp
- Đi làm, đồng phục: vải pha ít nhăn, không thấu, giặt máy được, màu trơn hoặc hoạ tiết nhỏ.
- Cưới hỏi (cô dâu, chú rể): gấm, tafta, nhung (mùa lạnh) hoặc lụa dày, có thêu hoặc hoa văn dệt; màu đỏ, vàng, trắng ngà, hồng tuỳ gia đình.
- Đi đám cưới làm khách: lụa, chiffon có lót, tránh màu trùng cô dâu nếu biết trước.
- Tết, lễ chùa, lễ đình: lụa trơn, gấm nhẹ, màu tươi vừa phải, kín đáo.
- Chụp ảnh ngoài trời: voan, chiffon cho tà bay khi có gió; tafta cho ảnh dáng đứng, cầu kỳ.
Vải và màu: vài điều ít ai nói trước
- Màu trên cây vải khác màu khi lên người: dưới đèn cửa hàng, màu thường rực hơn. Mang vải ra chỗ ánh sáng tự nhiên, ướm lên vai trước gương để xem màu với da và tóc của bạn.
- Vải in và vải dệt hoa: hoa văn in nằm trên bề mặt, có thể nhạt dần sau nhiều lần giặt; hoa văn dệt (như gấm) nằm trong sợi vải nên bền hơn và có độ nổi khi bắt sáng.
- Vải bóng và ảnh chụp: satin, phi bóng dưới đèn flash dễ bị loá thành mảng trắng. Nếu áo chủ yếu để chụp ảnh trong nhà, vải mờ hoặc bóng nhẹ cho màu ảnh đẹp hơn.
- Mua dư vải: hỏi thợ cần bao nhiêu mét cho dáng và chiều cao của bạn, rồi mua dư một chút nếu vải có hoa văn cần ghép cho khớp ở đường may giữa thân.
Lót áo dài: khi nào cần và chọn lót gì
Lót giúp áo không thấu, đứng dáng hơn và bớt bám người khi đổ mồ hôi. Vải lót nên mỏng, trơn, cùng màu hoặc màu da. Mùa nóng chọn lót cotton mỏng hoặc lót lụa để thoáng; lót polyester trơn bóng thì bí hơn. Một số nhà may chỉ lót phần thân trên và để tà một lớp cho bay — hỏi thợ để chọn kiểu hợp.
Thử ngay với tủ đồ của bạn
- Lấy áo dài bạn đang có, xem nhãn hoặc nhớ lại tên vải. Ghi lại cảm giác khi mặc: nóng, bí, nhăn, thấu hay dễ chịu. Đây là dữ liệu tốt nhất cho lần may sau.
- Làm ba phép thử với vải định mua: thả rủ, soi trên giấy có chữ, nắm nhàu mười giây. Chỉ chọn màu sau khi vải qua được cả ba phép thử phù hợp với mục đích của bạn.
- Xin mẫu vải nhỏ (nhiều cửa hàng cho cắt vài phân), đem về giặt thử bằng tay xem có ra màu, co rút hay không.
- Tính mùa: nếu chỉ may được một chiếc cho cả năm, chọn lụa dày vừa hoặc tafta mỏng — đủ đứng dáng mùa lạnh, không quá bí mùa nóng.
Giữ áo dài theo từng loại vải
Lụa tơ tằm, gấm tơ, nhung: giặt khô hoặc giặt tay nhẹ bằng nước mát, không vắt, phơi trong bóng râm. Nhung không ủi trực tiếp lên mặt tuyết; hấp hơi hoặc ủi mặt trái qua một lớp vải. Voan, chiffon: giặt tay, treo ngay khi còn ướt để vải tự thẳng. Áo dài nói chung nên treo trên móc vai tròn, phủ túi vải thoáng, không bọc ni lông kín lâu ngày.
Câu hỏi thường gặp
Vải nào may áo dài mát nhất?
Lụa tơ tằm và các loại vải mỏng từ sợi tự nhiên là mát nhất vì thoáng khí và thấm mồ hôi. Voan, chiffon nhẹ nhưng thường là polyester nên kém thấm hơn và cần lót.
Áo dài mùa đông nên may vải gì?
Gấm, nhung và tafta dày là lựa chọn ấm, đứng dáng cho mùa lạnh và Tết miền Bắc. Có thể may lót hai lớp hoặc mặc thêm áo giữ nhiệt mỏng cổ thấp bên trong.
Vải voan may áo dài có cần lót không?
Có. Voan dệt thưa và rất mỏng nên gần như luôn thấu. Nên lót bằng vải mỏng cùng màu hoặc màu da, mùa nóng chọn lót cotton hay lụa cho thoáng.
Lụa và phi khác nhau thế nào?
"Lụa" có thể là tơ tằm thật, mát và rủ nhưng dễ nhăn; "phi" thường là polyester dệt mịn, mượt, ít nhăn nhưng kém thoáng. Tên gọi ở tiệm có thể lẫn lộn, nên hỏi rõ thành phần.
Áo dài cưới nên chọn vải gì?
Áo dài cưới thường dùng gấm, tafta, nhung (mùa lạnh) hoặc lụa dày có thêu, vì đứng dáng và lên ảnh đẹp. Nếu tổ chức ngoài trời mùa nóng, ưu tiên lụa hoặc tafta mỏng để dễ chịu.