Mùa hè nóng ẩm ở Việt Nam, vải dễ chịu nhất là loại vừa thấm hút vừa thoáng khí: lanh, cotton dệt mỏng (poplin, voan, seersucker), viscose, modal và lyocell. Với hoạt động ra nhiều mồ hôi như chạy bộ, đồ polyester dệt thể thao nhanh khô lại hợp hơn. Ngoài chất liệu, ba yếu tố quyết định không kém: cách dệt thưa hay kín, dáng áo rộng hay ôm, và màu sắc. Chọn đúng cả bốn, cùng một ngày 35°C sẽ dễ chịu hơn hẳn.
Vì sao trời nóng ẩm khó chịu hơn trời nóng khô
Cơ thể hạ nhiệt chủ yếu bằng cách đổ mồ hôi rồi để mồ hôi bay hơi. Khi độ ẩm không khí cao — mùa hè ở Hà Nội, Huế hay Thành phố Hồ Chí Minh thường trên 70–80% — mồ hôi bay hơi chậm, đọng lại trên da và thấm vào vải. Lúc đó vải cần làm hai việc:
- Kéo mồ hôi ra khỏi da (thấm hút hoặc dẫn ẩm), để da không bết.
- Cho không khí lưu thông và hơi nước thoát ra, để vải không ướt sũng, dính vào người.
Cotton thấm hút tốt nhưng khô chậm; polyester khô nhanh nhưng không thấm hút. Lanh và các loại vải từ cellulose như viscose, lyocell làm được cả hai việc ở mức khá, nên thường là lựa chọn dễ chịu nhất cho ngày thường.
Bảng chọn vải theo hoạt động
| Hoạt động | Vải nên chọn | Vải nên tránh | Lý do |
|---|---|---|---|
| Đi làm trong phòng máy lạnh, đi đường ngắn | Cotton poplin, lanh pha, viscose, lyocell | Polyester dệt dày | Mát lúc ra đường, không quá mỏng khi ngồi phòng lạnh |
| Đi xe máy giữa trưa | Áo trong cotton hoặc viscose mỏng + áo chống nắng dệt thoáng | Áo thun lạnh ôm sát | Áo trong thấm mồ hôi, áo ngoài chắn nắng |
| Làm việc ngoài trời | Cotton dệt thưa, lanh, sơ mi tay dài rộng | Jeans dày, vải bóng kín | Che nắng mà vẫn thoáng |
| Chạy bộ, tập thể thao | Polyester hoặc nylon dệt dẫn ẩm, có lỗ thoáng | Cotton 100% dày | Cotton ướt đẫm thì nặng và bết |
| Đi chơi, dạo phố tối | Lanh, viscose, cotton mỏng, seersucker | Vải tổng hợp dày, đồ lót lớp kín | Gió buổi tối qua vải thưa rất dễ chịu |
| Ngủ, mặc ở nhà | Cotton mỏng, modal, lanh mềm | Satin polyester | Hút mồ hôi đêm, không dính người |
Những tên vải mùa hè nên biết
- Lanh (linen): sợi thô, rỗng, khô nhanh, càng giặt càng mềm. Nhược điểm là nhăn — với nhiều người, nếp nhăn tự nhiên của lanh lại là nét đẹp mùa hè. Lanh pha cotton hoặc viscose bớt nhăn hơn.
- Cotton poplin: dệt vân điểm, sợi mảnh, mặt phẳng, mát. Hợp sơ mi đi làm.
- Voan cotton (voile): rất mỏng, nhẹ, hơi trong. Hợp áo kiểu, váy có lót.
- Seersucker: vải cotton có sọc nhăn dúm tự nhiên do kỹ thuật dệt hai độ căng khác nhau. Bề mặt gợn làm vải ít dính vào da, không cần ủi.
- Đũi và các loại vải tơ thô: mặt sần, thoáng; nên chọn loại không quá dày.
- Viscose, modal, lyocell: mềm rủ, mát, hợp váy, áo kiểu, áo thun mềm.
- Cotton chambray: trông như denim nhưng mỏng nhẹ, dệt vân điểm; hợp sơ mi mặc thường.
Dệt, dáng và màu: ba yếu tố ngoài sợi
Dệt thưa hơn dệt kín
Đưa vải lên chỗ sáng: thấy ánh sáng xuyên qua nhiều là vải thoáng khí. Cùng là cotton, áo voan mát hơn áo oxford dày. Nhưng vải càng thưa thì càng ít chắn nắng — đây là đánh đổi.
Rộng hơn ôm
Dáng áo rộng, có khoảng hở giữa da và vải, cho không khí đối lưu, mồ hôi bay hơi dễ hơn. Áo ôm sát, dù là vải tốt, vẫn giữ nhiệt và lộ vết mồ hôi. Sơ mi rộng tay lỡ, quần ống suông, váy chữ A là những dáng mùa hè dễ chịu.
Màu sáng và màu tối
Màu sáng phản xạ ánh nắng nhiều hơn nên ít nóng lên khi đứng dưới nắng. Màu tối hấp thụ nhiệt nhiều hơn nhưng nhìn chung chặn tia UV tốt hơn. Áo thun trắng mỏng chặn UV rất kém — chỉ số chống tia UV (UPF) của loại áo này thường ở mức một chữ số, và còn giảm khi vải ướt. Nếu phải ở ngoài nắng lâu, chọn vải dệt dày vừa, màu trung bình, hoặc áo có nhãn UPF.
Năm bộ đồ mùa hè từ vải dễ chịu
| Dịp | Gợi ý cho nữ | Gợi ý cho nam |
|---|---|---|
| Đi làm văn phòng | Sơ mi cotton poplin + quần ống suông lanh pha | Sơ mi poplin tay ngắn + quần kaki mỏng |
| Đi chơi cuối tuần | Váy viscose dáng suông + sandal | Sơ mi lanh bỏ ngoài + quần short cotton |
| Đi chợ, việc vặt buổi sáng | Áo thun cotton mỏng + quần lanh ống rộng | Áo thun cotton mỏng + quần short kaki |
| Dạo phố buổi tối | Áo seersucker + chân váy cotton | Áo polo pique + quần chinos mỏng |
| Đi tập buổi chiều | Áo và quần polyester dẫn ẩm có lỗ thoáng | Áo và quần polyester dẫn ẩm có lỗ thoáng |
Điểm chung của năm bộ: dáng rộng vừa, vải mỏng, màu sáng hoặc trung tính. Nếu nơi làm việc rất lạnh, mang theo một cardigan cotton hoặc áo khoác mỏng thay vì chọn vải dày cho cả ngày.
Khác nhau giữa ba miền
| Vùng | Đặc điểm mùa nóng | Gợi ý vải |
|---|---|---|
| Miền Bắc | Hè nóng ẩm từ khoảng tháng Năm đến tháng Chín, có đợt gió Lào ở một số tỉnh | Lanh, cotton mỏng, viscose; áo khoác mỏng cho phòng lạnh |
| Bắc Trung Bộ, Trung Bộ | Gió Tây khô nóng (gió Lào) mùa hè, nắng gắt | Vải che phủ nhiều mà thoáng: sơ mi tay dài cotton, lanh; mũ rộng vành |
| Miền Nam | Nóng quanh năm; mùa khô nắng gắt, mùa mưa oi và ẩm | Cotton, lanh, viscose cả năm; vải nhanh khô cho mùa mưa |
Trong những ngày gió Tây khô nóng, độ ẩm có lúc thấp hơn hẳn nhưng nhiệt độ rất cao. Khi đó che phủ da bằng vải thoáng, màu sáng thường dễ chịu hơn mặc áo ngắn tay để da phơi trực tiếp.
Thử ngay với tủ đồ của bạn
- Bước 1 — Thử ánh sáng: đưa từng chiếc áo mùa hè lên trước cửa sổ. Xếp chúng theo độ thoáng từ nhiều đến ít.
- Bước 2 — Đọc nhãn: ghi thành phần của ba chiếc thoáng nhất và ba chiếc bí nhất.
- Bước 3 — Chia việc: dồn những chiếc thoáng nhất cho ngày phải ra ngoài nhiều; những chiếc kín hơn để cho ngày ngồi phòng máy lạnh. Lần mua đồ hè tiếp theo, ưu tiên lanh, cotton mỏng hoặc vải từ cellulose, dáng rộng.
Khi nóng quá: dấu hiệu cần chú ý
Quần áo phù hợp giúp đỡ nóng nhưng không thay được việc uống đủ nước, nghỉ trong bóng râm và tránh nắng gắt buổi trưa. Nếu thấy chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, da nóng đỏ hoặc ngừng ra mồ hôi khi đang ở ngoài trời nắng, đó có thể là dấu hiệu say nắng, sốc nhiệt; cần vào chỗ mát, nới lỏng quần áo và đi khám hoặc gọi cấp cứu khi triệu chứng nặng. Người bị rôm sảy, hăm da kéo dài cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ da liễu.
Câu hỏi thường gặp
Mùa hè nên mặc vải gì cho mát?
Lanh, cotton dệt mỏng như poplin và voan, cùng các loại vải từ cellulose như viscose, modal, lyocell thường mát nhất cho ngày thường. Khi chạy bộ hay tập thể thao, đồ polyester dệt dẫn ẩm hợp hơn vì nhanh khô.
Vải lanh có mát hơn cotton không?
Thường là có. Sợi lanh thấm hút tốt và khô nhanh hơn cotton, vải lanh lại hay dệt thưa nên thoáng. Đổi lại, lanh nhăn nhiều hơn.
Mặc áo trắng hay áo đen mát hơn?
Áo màu sáng phản xạ nắng nhiều hơn nên ít nóng lên khi ở ngoài nắng. Áo màu tối chặn tia UV tốt hơn. Ngoài màu, độ thoáng và dáng rộng của áo ảnh hưởng nhiều đến cảm giác mát.
Vì sao mặc áo cotton mà vẫn bết mồ hôi?
Cotton thấm hút tốt nhưng khô chậm, nhất là khi trời ẩm. Khi ra nhiều mồ hôi, vải giữ nước và dính vào da. Chọn cotton dệt mỏng, dáng rộng hoặc vải pha lanh sẽ đỡ hơn.
Áo chống nắng nên chọn vải gì?
Nên chọn vải dệt đủ dày, có nhãn chỉ số UPF, kèm vùng lưới hoặc lỗ thoáng ở nách, lưng. Polyester và nylon dệt chặt chặn UV tốt; bên trong nên mặc một lớp cotton mỏng để thấm mồ hôi.