Phối hoạ tiết với nhau đẹp khi giữ hai điều: các hoạ tiết khác nhau về kích cỡ (một to, một nhỏ) và có chung ít nhất một màu. Kẻ sọc nhỏ đi với hoa to, ca rô lớn đi với chấm bi nhỏ, hoa nhí đi với kẻ sọc mảnh; chỉ cần màu được "bắt" lại với nhau. Người mới nên bắt đầu với hai hoạ tiết, một làm chủ, một làm phụ, phần còn lại là màu trơn.
Bốn họ hoạ tiết quen thuộc
| Hoạ tiết | Các dạng hay gặp | Cảm giác | Độ dễ phối |
|---|---|---|---|
| Kẻ sọc | Sọc ngang kiểu Breton, sọc dọc mảnh (pinstripe), sọc to bản | Gọn, cổ điển, năng động | Dễ nhất, gần như một "hoạ tiết trung tính" |
| Ca rô | Gingham (ô vuông hai màu đều nhau), tartan (kẻ ô nhiều màu chồng lớp), kẻ ô cửa sổ (windowpane), hoạ tiết răng cưa (houndstooth) | Từ quê mộc đến công sở | Trung bình; ô lớn khó hơn ô nhỏ |
| Chấm bi | Bi nhỏ li ti, bi vừa, bi to | Vui, cổ điển, mềm | Bi nhỏ dễ, bi to nổi bật |
| Hoa | Hoa nhí (ditsy), hoa vừa, hoa to kiểu nhiệt đới | Mềm mại, tươi, mùa hè | Hoa nhí dễ; hoa to nên làm chủ |
Về tên gọi, "chấm bi" trong tiếng Anh là polka dot, cái tên thường được giải thích là gắn với cơn sốt điệu nhảy polka ở châu Âu và Mỹ giữa thế kỷ 19, khi người ta đặt chữ "polka" cho đủ thứ hàng hoá. Tartan có lịch sử lâu ở Scotland, còn gingham là vải bông kẻ ô đơn giản, nay hay gặp ở sơ mi, váy hè và khăn trải bàn.
Nguyên tắc 1: khác kích cỡ
Hai hoạ tiết cùng cỡ đặt cạnh nhau sẽ "đánh nhau": mắt không biết nhìn cái nào, các đường nét chồng lên tạo cảm giác rung. Khi một hoạ tiết to và một nhỏ, cái to thành phông nền, cái nhỏ đọc được như một mảng màu từ xa.
Ví dụ dễ thấy: sơ mi kẻ sọc mảnh với chân váy hoa to; áo ca rô gingham ô nhỏ với áo khoác ca rô lớn. Với nam giới: sơ mi kẻ ô nhỏ với cà vạt kẻ sọc to bản, hoặc sơ mi kẻ sọc mảnh với áo khoác kẻ ô cửa sổ thưa.
Cách kiểm tra nhanh: đứng xa khoảng ba mét. Hoạ tiết nhỏ trông gần như màu trơn là đạt.
Nguyên tắc 2: chung một màu
Màu chung là sợi chỉ nối hai hoạ tiết. Váy hoa có nền trắng điểm xanh navy thì áo khoác kẻ sọc trắng – navy sẽ ăn khớp ngay. Áo sơ mi ca rô đỏ – trắng đi với khăn chấm bi đỏ trên nền khác vẫn liền mạch vì cùng đỏ.
Mẹo tìm màu chung: nhìn kỹ hoạ tiết phức tạp hơn (thường là hoa hoặc tartan), liệt kê ba màu trong đó, rồi chọn hoạ tiết đơn giản (sọc, chấm) theo một trong ba màu ấy.
Nguyên tắc 3: một hoạ tiết làm chủ
Trong hai hoạ tiết, nên có một cái chiếm diện tích lớn hơn và nổi hơn. Cái còn lại làm phụ: diện tích nhỏ hơn, màu dịu hơn, hoặc nằm ở phụ kiện. Ví dụ váy hoa làm chủ, áo khoác kẻ sọc khoác ngoài để mở; hoặc áo kẻ sọc làm chủ, khăn chấm bi nhỏ ở cổ.
Nguyên tắc 4: chèn màu trơn để thở
Giữa hai hoạ tiết, một món trơn (áo khoác, thắt lưng, quần) giúp mắt nghỉ. Đây là lý do áo kẻ sọc với chân váy hoa thường đẹp hơn khi có thắt lưng trơn ở giữa, hoặc áo khoác trơn khoác ngoài.
Những cặp hoạ tiết dễ thành công
| Cặp | Vì sao hợp | Gợi ý cụ thể |
|---|---|---|
| Sọc + hoa | Đường thẳng cân bằng nét cong | Áo thun sọc ngang trắng – navy với chân váy hoa nền navy |
| Sọc + chấm bi | Hai hoạ tiết hình học đơn giản | Sơ mi sọc mảnh với khăn hoặc váy chấm bi nhỏ cùng màu |
| Ca rô + hoa nhí | Phong cách đồng quê, mộc | Sơ mi gingham với váy hoa nhí, hợp đi dã ngoại |
| Ca rô nhỏ + ca rô lớn | Cùng họ, khác cỡ | Sơ mi kẻ ô nhỏ với áo khoác kẻ ô lớn cùng tông nâu |
| Sọc + sọc | Khó hơn: phải khác cỡ hoặc khác hướng rõ | Sơ mi sọc dọc mảnh với áo len sọc ngang to bản |
| Chấm bi + hoa | Mềm mại, nữ tính hoặc vui tươi | Áo chấm bi nhỏ với chân váy hoa to cùng màu nền |
Hoạ tiết và vóc dáng: gợi ý, không phải luật
Có vài hiệu ứng thị giác nên biết để chọn theo ý mình:
- Hoạ tiết to, tương phản mạnh làm vùng đó nổi và trông đầy đặn hơn; hoạ tiết nhỏ, tương phản nhẹ trông gần như trơn.
- Sọc dọc tạo đường thẳng đứng; sọc ngang tạo cảm giác rộng hơn. Tuy vậy, một số thí nghiệm tri giác lại cho thấy sọc ngang có thể làm hình trông cao và hẹp hơn (hiệu ứng thường gắn với nhà nghiên cứu Hermann von Helmholtz thế kỷ 19). Kết quả còn tuỳ độ dày sọc và dáng áo, nên đừng coi sọc ngang là "cấm".
- Muốn tập trung ánh nhìn lên gương mặt: đặt hoạ tiết ở áo; muốn chú ý xuống dưới: đặt hoạ tiết ở quần hoặc chân váy.
Thoải mái và thích hoạ tiết mình mặc quan trọng hơn mọi hiệu ứng.
Hoạ tiết trong khí hậu và đời sống Việt Nam
Mùa hè và miền Nam: hoa nhí, kẻ sọc trên cotton, linen là lựa chọn mát và ít lộ vết nhăn, vết mồ hôi hơn vải trơn màu nhạt. Hoạ tiết dày đặc cũng che vết bẩn nhỏ khi đi xe máy. Mùa đông miền Bắc: ca rô trên dạ, len, flannel, áo khoác răng cưa (houndstooth) rất hợp với không khí lạnh.
Ở công sở, các hoạ tiết nhỏ và cổ điển (sọc mảnh, ô nhỏ, chấm bi li ti) thường được chấp nhận rộng rãi. Hoa to, sọc to bản hợp hơn cho cuối tuần, du lịch hoặc dịp lễ.
Lỗi thường gặp
- Hai hoạ tiết cùng cỡ, cùng độ tương phản: tạo cảm giác rung mắt, nhất là sọc với sọc.
- Không có màu chung: áo hoa đỏ – vàng với quần kẻ ô xanh lá – tím. Mỗi món đẹp riêng nhưng đặt cạnh nhau thì rời rạc.
- Hoạ tiết ở khắp nơi: áo, quần, khăn, túi, giày đều có hoạ tiết. Hãy giữ tối đa hai, cùng lắm ba nếu một cái rất nhỏ.
- Lên hình bị "nhiễu": sọc rất mảnh, ô rất nhỏ có thể gây hiện tượng gợn sóng (moiré) trên ảnh chụp điện thoại và video. Nếu đi chụp ảnh hay họp trực tuyến, chọn hoạ tiết to hơn một chút hoặc vải trơn.
Thử ngay với tủ đồ của bạn
- Gom tất cả đồ có hoạ tiết ra một chỗ, chia thành bốn nhóm: sọc, ca rô, chấm bi, hoa.
- Chọn một món "chủ" có hoạ tiết bạn thích nhất. Ghi ra hai màu nổi trong đó.
- Tìm món "phụ" ở nhóm khác, cỡ hoạ tiết khác, có ít nhất một trong hai màu ấy.
- Thêm một món trơn ở giữa hoặc khoác ngoài (thắt lưng, áo khoác, quần). Giày, túi trơn.
- Đứng cách gương ba mét hoặc chụp ảnh. Nếu rung mắt, đổi món phụ sang hoạ tiết nhỏ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Có mặc áo kẻ sọc với quần ca rô được không?
Được, nếu hai hoạ tiết khác nhau rõ về kích cỡ và có chung ít nhất một màu. Ví dụ sơ mi sọc mảnh trắng – xanh với quần ca rô to có tông xanh. Thêm một món trơn như thắt lưng hoặc áo khoác giúp bộ đồ dịu lại.
Phối hai hoạ tiết khác nhau cần nhớ điều gì?
Nhớ ba điều: khác kích cỡ, chung một màu và có một hoạ tiết làm chủ. Phần còn lại của bộ đồ nên là màu trơn. Đứng xa kiểm tra, hoạ tiết nhỏ trông gần như trơn là đạt.
Chấm bi đi với hoạ tiết gì?
Chấm bi dễ đi với kẻ sọc và hoa, vì đều là hoạ tiết có nhịp đều. Chọn chấm bi nhỏ nếu món còn lại có hoạ tiết to, và giữ chung một màu nền hoặc màu chấm. Chấm bi to nên làm hoạ tiết chủ, phần còn lại trơn.
Mặc áo sọc ngang có làm trông to ra không?
Quan niệm phổ biến cho rằng có, nhưng một số thí nghiệm tri giác lại cho kết quả ngược lại, tuỳ độ dày sọc và dáng áo. Sọc mảnh, tương phản vừa phải thường ít ảnh hưởng. Hãy thử trước gương và mặc thứ bạn thấy thoải mái.
Vì sao áo kẻ sọc nhỏ bị nhoè khi chụp ảnh?
Đó là hiện tượng moiré, xảy ra khi các đường kẻ rất mảnh trùng nhịp với lưới điểm ảnh của máy quay. Ảnh hoặc video sẽ có vân gợn sóng. Khi đi chụp ảnh hay họp trực tuyến, nên chọn sọc to hơn hoặc vải trơn.
