Quy tắc "không quá ba màu" khuyên mỗi bộ đồ chỉ nên có tối đa ba màu nhìn thấy rõ, để mắt người có chỗ dừng và bộ đồ trông gọn. Đây là mẹo kinh nghiệm của giới tạo mẫu, không phải định luật: màu trung tính, màu jeans và kim loại thường không bị tính, còn hoạ tiết thì tính theo màu chủ đạo. Người đã quen mắt có thể phá quy tắc này, miễn là các màu có một sợi dây chung.
Quy tắc này từ đâu ra
Không có một người hay một cuốn sách nào được công nhận là "cha đẻ" của quy tắc ba màu. Nó xuất hiện rải rác trong sách hướng dẫn ăn mặc, tạp chí và lời khuyên của người bán hàng, như một cách giúp người mới tránh bộ đồ rối mắt. Ý tưởng gần với nó nhất là tỉ lệ 60 – 30 – 10 của nghề trang trí nội thất: một màu chiếm phần lớn, một màu phụ, một màu nhấn nhỏ. Khi áp lên quần áo, nó thành: một màu chủ đạo, một màu phụ, một màu điểm xuyết.
Vì là mẹo kinh nghiệm, nó có nhiều phiên bản. Có người nói "ba màu kể cả trung tính", có người nói "ba màu không kể trung tính". Bài này dùng cách hiểu phổ biến và dễ áp dụng hơn: tính các màu có sắc rõ, còn nền trung tính thì không tính hoặc tính nhẹ.
Cách đếm màu cho đúng
Phần lớn người thấy quy tắc này khó áp dụng vì không biết đếm thế nào. Bảng dưới là cách đếm thông dụng:
| Thứ trên người | Có tính là một màu không? | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đen, trắng, xám, be, navy | Thường không tính, hoặc tính chung là "nền" | Nếu cả bộ toàn trung tính thì cứ thoải mái |
| Quần jeans xanh | Thường không tính | Denim được coi như trung tính trong mặc thường ngày |
| Kim loại: khoá thắt lưng, đồng hồ, khuyên tai | Không tính | Nên giữ cùng một tông vàng hoặc bạc cho gọn |
| Hai sắc độ của cùng một màu (xanh nhạt và xanh đậm) | Tính là một nhóm màu | Đây chính là kiểu phối tông xuyệt tông |
| Áo hoạ tiết nhiều màu | Tính theo màu chủ đạo của hoạ tiết | Các màu nhỏ trong hoạ tiết là "nguồn" để chọn màu cho món khác |
| Túi, giày, khăn màu nổi | Có tính | Phụ kiện thường là chỗ đặt màu thứ ba |
Theo cách đếm này, một bộ gồm áo xanh lá, quần trắng, giày trắng, túi nâu, đồng hồ bạc chỉ có một màu chính (xanh lá) cộng nền trung tính. Còn áo cam, quần tím, giày xanh lá, túi vàng là bốn màu chói, thuộc dạng khó mặc đẹp với người mới.
Vì sao giới hạn ba màu lại hiệu quả
Mắt người khi nhìn một bộ đồ sẽ tìm một điểm chính trước rồi mới nhìn tiếp. Khi có quá nhiều màu mạnh ngang nhau, không màu nào làm "trưởng nhóm", ánh nhìn bị kéo đi khắp nơi và người xem có cảm giác rối. Giới hạn số màu thực chất là cách bảo đảm luôn có một màu thắng thế.
Lợi ích thứ hai rất thực dụng: ít màu thì dễ ghép lại. Nếu tủ đồ của bạn xoay quanh hai, ba màu chính cộng nền trung tính, gần như món nào cũng phối được với món nào. Đó là lý do quy tắc này hay được nhắc cùng với các phương pháp tủ đồ tối giản.
Ba công thức áp dụng nhanh
Công thức 1: nền trung tính + một màu
Dễ nhất và gần như không thể sai. Áo len đỏ rượu, quần âu xám, giày đen. Váy xanh lá, sandal be. Áo sơ mi vàng nhạt, quần jeans, giày trắng.
Công thức 2: nền trung tính + một màu chính + một màu nhấn nhỏ
Màu nhấn chiếm diện tích nhỏ: tất, khăn, túi, dây buộc tóc. Ví dụ: áo khoác navy, quần trắng (nền), áo thun xanh dương nhạt (màu chính), tất hoặc khăn màu cam (màu nhấn). Cam ở đây nhỏ nên không tranh với xanh dương.
Công thức 3: hai màu chia đôi + nền
Áo một màu, quần hoặc chân váy một màu khác, giày và túi trung tính. Đây là bước đầu của kiểu phối khối màu (color blocking). Để an toàn, cho một màu đậm hơn hẳn màu kia, ví dụ áo hồng nhạt với quần xanh đậm.
Khi nào nên phá quy tắc
Quy tắc ba màu là bánh xe tập đi. Có những trường hợp nhiều màu vẫn đẹp, thậm chí đẹp hơn:
- Các màu cùng một độ sáng hoặc độ dịu: một bộ gồm hồng phấn, xanh bạc hà, vàng kem, tím oải hương có bốn màu, nhưng cả bốn đều nhạt và dịu nên hoà vào nhau. Ngược lại, bốn màu cùng rực (đỏ, vàng, xanh dương, xanh lá đậm) cũng có thể đứng được với nhau như một bức tranh vui, nhưng cần dáng đồ gọn.
- Các màu lấy từ một hoạ tiết: chiếc áo hoa có đỏ, xanh lá, vàng; bạn mặc kèm chân váy xanh lá và giày đỏ. Đếm thì nhiều màu, nhưng chúng đều "ra đời" từ cùng chiếc áo nên trông có chủ đích.
- Trang phục truyền thống và lễ hội: áo tứ thân với yếm, thắt lưng, khăn nhiều màu; trang phục dân tộc với thổ cẩm rực rỡ. Ở đây sự đa sắc là bản sắc, không phải lỗi.
- Phong cách cá nhân rõ ràng: có người đã xây phong cách quanh việc mặc thật nhiều màu. Khi cả cách để tóc, phụ kiện và thái độ đều đi cùng một hướng, bộ đồ trông có ý đồ chứ không rối.
Điều chung của các trường hợp trên là có một sợi dây nối: cùng độ sáng, cùng nguồn hoạ tiết, cùng bối cảnh văn hoá, hay cùng một tinh thần. Khi phá quy tắc, hãy tự hỏi sợi dây ấy là gì.
Lỗi thường gặp khi áp dụng
- Coi trung tính cũng là màu rồi tự bó tay: áo trắng, quần đen, giày nâu đã "đủ ba", không dám thêm gì. Thực ra ba thứ ấy chỉ là nền, vẫn thêm được một màu.
- Ba màu nhưng chia đều diện tích: áo đỏ, quần xanh lá, giày vàng to bản, mỗi màu chiếm một phần ba. Tuy đúng "ba màu" nhưng không màu nào làm chủ. Hãy cho một màu chiếm phần lớn.
- Kim loại lẫn lộn: khoá thắt lưng vàng, đồng hồ bạc, khuyên tai vàng hồng. Không phải lỗi lớn, nhưng gom về một tông sẽ gọn hơn hẳn.
- Quên giày và túi: phối áo quần rất khéo rồi xỏ đôi giày màu chói không liên quan. Giày và túi cũng là màu.
Bảng kiểm tra nhanh một bộ đồ
| Câu hỏi | Nếu trả lời "có" | Nếu trả lời "không" |
|---|---|---|
| Có một màu chiếm phần lớn diện tích không? | Tốt, màu đó là "trưởng nhóm" | Đổi một món sang trung tính |
| Số màu có sắc rõ có từ bốn trở lên? | Kiểm tra xem chúng có cùng độ sáng hoặc cùng nguồn hoạ tiết không | Ổn |
| Giày hoặc túi có lặp lại một màu trên áo quần không? | Bộ đồ có sự liền mạch | Chọn giày, túi trung tính cho an toàn |
| Kim loại có cùng một tông không? | Gọn gàng | Thử bỏ bớt một món |
Thử ngay với tủ đồ của bạn
- Chọn chiếc áo có màu bạn thích nhất nhưng ít mặc. Đó sẽ là màu chính.
- Mặc nó với quần hoặc chân váy trung tính, giày trung tính. Chụp một tấm ảnh trước gương.
- Thêm đúng một món nhỏ có màu thứ hai (tất, khăn, túi, dây cột tóc). Chụp tấm thứ hai.
- Đặt hai ảnh cạnh nhau. Phần lớn người sẽ thấy tấm thứ hai sinh động hơn mà vẫn gọn. Nếu thấy rối, màu nhấn có thể quá to hoặc quá chói; thay bằng màu nhạt hơn.
Ảnh chụp giúp nhìn khách quan hơn gương, vì trong gương ta hay nhìn mặt mình trước. Sau vài lần thử, mắt sẽ tự biết khi nào ba màu là vừa, khi nào bốn màu vẫn đẹp. Lúc đó quy tắc đã làm xong việc của nó.
Câu hỏi thường gặp
Quy tắc 3 màu trong thời trang là gì?
Đó là lời khuyên mỗi bộ đồ chỉ nên có tối đa ba màu nhìn thấy rõ để trông gọn và có điểm chính. Màu trung tính như đen, trắng, xám, be, navy và quần jeans thường không bị tính. Đây là mẹo kinh nghiệm cho người mới, không phải luật bắt buộc.
Màu trắng và đen có được tính vào ba màu không?
Theo cách hiểu phổ biến thì không, hoặc chỉ tính chung là "nền". Vì vậy một bộ đồ đen trắng vẫn còn chỗ cho một hoặc hai màu khác. Nếu cả bộ chỉ toàn trung tính thì không cần lo về số màu.
Mặc nhiều màu một lúc có bị quê không?
Không nhất thiết. Nhiều màu vẫn đẹp khi chúng cùng độ sáng (cùng nhạt hoặc cùng rực), lấy từ cùng một hoạ tiết, hoặc nằm trong bối cảnh lễ hội, trang phục truyền thống. Điều quan trọng là có một sợi dây nối các màu và dáng đồ gọn gàng.
Quy tắc 60-30-10 áp dụng cho quần áo thế nào?
Tỉ lệ này vốn từ trang trí nội thất: màu chính khoảng 60% diện tích, màu phụ 30%, màu nhấn 10%. Trên quần áo, 60% thường là quần và áo khoác, 30% là áo, 10% là giày, túi hoặc khăn. Con số chỉ để ước lượng bằng mắt, không cần đo đếm.
Hoạ tiết nhiều màu thì đếm thế nào?
Hãy đếm theo màu chủ đạo của hoạ tiết, các màu nhỏ bên trong coi như gợi ý. Cách phối an toàn là chọn món còn lại theo một màu có trong hoạ tiết. Như vậy dù tổng số màu nhiều, bộ đồ vẫn liền mạch.
