Vệ sinh giày vải và sneaker trắng tại nhà gồm bốn bước: tháo dây và lót giày, chải khô bụi đất, chà nhẹ bằng bàn chải mềm với nước ấm pha ít xà phòng dịu, rồi xả sạch và phơi khô trong bóng râm với giấy trắng nhét bên trong. Đế cao su trắng làm sạch nhanh bằng miếng mút melamine (mút "thần kỳ"). Giày ố vàng sau khi giặt phần lớn là do xà phòng còn sót lại rồi bị phơi nắng, hoặc do dùng thuốc tẩy clo — tránh hai điều này là giày trắng lâu hơn.
Biết giày làm bằng gì trước khi giặt
Một đôi sneaker thường ghép nhiều chất liệu, mỗi loại cần cách làm sạch khác nhau:
| Phần giày | Chất liệu thường gặp | Cách làm sạch hợp | Tránh |
|---|---|---|---|
| Thân giày vải | Vải bố (canvas) cotton | Bàn chải mềm, nước ấm, xà phòng dịu; giặt máy được nếu cho vào túi | Nước nóng, thuốc tẩy clo |
| Thân giày lưới | Lưới polyester, nylon dệt kim | Bàn chải rất mềm, chấm nhẹ | Chà mạnh làm xơ lưới |
| Thân giày da | Da trơn, da tổng hợp | Khăn ẩm, chút xà phòng dịu, lau khô ngay | Ngâm nước, giặt máy |
| Da lộn, nubuck | Da chải mặt | Bàn chải da lộn, tẩy chuyên dụng, làm khô | Nước nhiều, xà phòng |
| Đế ngoài | Cao su | Bàn chải cứng, mút melamine | Thuốc tẩy clo lâu ngày |
| Đế giữa | Mút EVA, foam | Mút melamine nhẹ tay, khăn ẩm | Nhiệt cao (máy sấy, phơi nắng gắt) làm biến dạng |
Nếu không chắc, xem nhãn bên trong lưỡi gà hoặc thông tin của nhà sản xuất. Với giày có giá trị, thử trước ở một góc khuất.
Dụng cụ cần có
- Hai bàn chải: một mềm (bàn chải đánh răng cũ cũng được) cho thân giày, một cứng hơn cho đế.
- Xà phòng dịu: nước rửa chén pha loãng, xà phòng giặt dạng lỏng ít chất tẩy, hoặc dung dịch vệ sinh giày.
- Mút melamine (loại mút trắng tẩy vết bẩn bán ở siêu thị).
- Khăn sợi nhỏ (microfiber) hoặc khăn cotton sạch.
- Giấy trắng không in chữ hoặc khăn giấy để nhét giày khi phơi. Không dùng giấy báo vì mực in có thể dây sang.
- Thau nước ấm (khoảng ấm tay, không nóng).
Quy trình bốn bước cho giày vải trắng
- Tháo dây, lấy lót giày ra. Dây giày ngâm riêng trong nước xà phòng, vò bằng tay. Lót giày chải nhẹ, lau, phơi riêng.
- Chải khô. Đập nhẹ hai chiếc vào nhau cho rơi đất cát, rồi chải khô thân và đế. Bùn khô dễ chải hơn bùn ướt; đừng làm ướt giày khi còn đầy đất.
- Chà ướt. Nhúng bàn chải mềm vào nước ấm pha xà phòng, chà theo vòng tròn nhỏ trên thân vải. Đế dùng bàn chải cứng; vết bẩn bám ở đế giữa dùng mút melamine làm ẩm, chà nhẹ.
- Xả và lau. Dùng khăn sạch nhúng nước lau lại nhiều lần cho hết xà phòng — đây là bước hay bị làm qua loa và chính là nguyên nhân gây ố vàng. Thấm bớt nước bằng khăn khô.
Phơi khô: đúng cách để không ố, không bung keo
- Nhét giấy trắng vào trong giày để hút ẩm và giữ dáng; thay giấy sau vài giờ nếu ướt nhiều.
- Phơi nơi thoáng gió, trong bóng râm. Nắng gắt làm vải và đế cao su ngả vàng, keo dán có thể yếu đi.
- Không dùng máy sấy quần áo hay máy sấy tóc để gần. Nhiệt cao làm keo bung, đế EVA co rút hoặc biến dạng.
- Mùa nồm ở miền Bắc, mùa mưa ở miền Nam: đặt giày trước quạt, nhét giấy và thay thường xuyên; giày ẩm lâu dễ có mùi và nấm mốc.
Vì sao giày trắng bị ố vàng và cách tránh
| Nguyên nhân | Biểu hiện | Cách tránh |
|---|---|---|
| Xà phòng, bột giặt còn sót | Vệt vàng loang ở mép vải sau khi phơi khô | Xả thật kỹ; dùng ít xà phòng; nếu đã ố, chà lại bằng nước sạch và phơi trong bóng râm |
| Phơi nắng gắt | Vải và đế ngả vàng đều | Phơi trong bóng râm, nơi gió |
| Thuốc tẩy chứa clo | Vải, đế cao su, chi tiết tổng hợp ngả vàng, có khi giòn | Không dùng thuốc tẩy clo cho giày |
| Đế cao su oxy hoá theo thời gian | Đế ngả vàng dù giữ sạch | Cất nơi khô, tối, thoáng; đây là lão hoá tự nhiên, khó đảo ngược hoàn toàn |
| Bụi bẩn bám sâu lâu ngày | Vải xám xỉn | Vệ sinh định kỳ, lau ngay vết bẩn mới |
Về mẹo trộn baking soda với giấm: hai chất phản ứng với nhau tạo bọt khí rất đẹp mắt nhưng phần lớn trung hoà lẫn nhau, tác dụng làm sạch không hơn mỗi chất riêng lẻ. Baking soda trộn ít nước thành hỗn hợp sệt dùng như chất mài nhẹ cho vải bố và đế thì có ích; nhớ xả thật sạch để không để lại vệt trắng.
Giày da trơn và da lộn: làm nhẹ tay hơn
Sneaker da trơn trắng chỉ cần khăn ẩm với chút xà phòng dịu, lau theo vòng tròn, rồi lau lại bằng khăn sạch và để khô tự nhiên. Thỉnh thoảng thoa một lớp mỏng kem dưỡng da giày không màu để da không khô nứt ở nếp gấp mũi giày. Với da lộn, tuyệt đối hạn chế nước: chải bằng bàn chải chuyên dụng theo một chiều, vết bẩn dùng cục tẩy da lộn; nếu dính nước, thấm khô và chải lại khi da đã khô hẳn để mặt da dựng lên.
Giặt máy được không?
Giày vải bố cotton đơn giản có thể giặt máy nếu: tháo dây và lót, cho vào túi giặt hoặc vỏ gối, giặt chung vài chiếc khăn cũ để giảm va đập, nước lạnh, chế độ nhẹ, vắt tốc độ thấp. Không giặt máy với giày da, da lộn, giày có đế khí, đèn, hay giày dán keo nhiều chi tiết. Giặt máy thường xuyên có thể làm keo yếu nhanh hơn giặt tay; với đôi bạn quý, giặt tay vẫn an toàn hơn.
Khử mùi và giữ giày sạch lâu
- Luân phiên: có hai đôi đi xen kẽ để mỗi đôi kịp khô hẳn sau một ngày.
- Rắc baking soda vào giày khô qua đêm, sáng đổ ra; giặt lót giày định kỳ.
- Lau ngay vết bẩn mới bằng khăn ẩm; vết để lâu ngấm sâu vào vải bố khó sạch hơn nhiều.
- Xịt chống thấm cho vải (loại dành cho giày) giúp nước và vết bẩn khó ngấm, nhất là mùa mưa.
Nếu giày luôn có mùi dù đã giặt và chân có biểu hiện ngứa, bong da, nứt kẽ ngón kéo dài, đó có thể là nấm da chân; nên đi khám da liễu thay vì chỉ xử lý giày.
Thử ngay với tủ đồ của bạn
- Bước 1: chọn đôi sneaker trắng bẩn nhất. Kiểm tra chất liệu từng phần theo bảng đầu bài.
- Bước 2: làm thử chỉ phần đế bằng mút melamine ẩm trong năm phút. Thường đây là phần thay đổi rõ nhất, giúp cả đôi trông sạch hẳn.
- Bước 3: cuối tuần làm trọn bốn bước, chú ý xả kỹ và phơi bóng râm. Sau đó đặt lịch vệ sinh nhẹ mỗi hai ba tuần.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao giặt giày trắng không bị ố vàng?
Dùng ít xà phòng dịu, xả thật sạch, không dùng thuốc tẩy clo và phơi trong bóng râm với giấy trắng nhét bên trong. Ố vàng thường do xà phòng còn sót lại gặp nắng hoặc do thuốc tẩy.
Giày vải có giặt máy được không?
Giày vải bố đơn giản có thể giặt máy nếu tháo dây, cho vào túi giặt, dùng nước lạnh và chế độ nhẹ. Không giặt máy giày da, da lộn hoặc giày nhiều chi tiết dán keo.
Đế giày trắng bị bẩn làm sao cho sạch?
Dùng mút melamine làm ẩm chà nhẹ lên đế giữa, bàn chải cứng với nước xà phòng cho đế ngoài. Cách này làm sạch phần lớn vết bẩn bám mặt mà không cần hoá chất mạnh.
Phơi giày ngoài nắng có nhanh khô không?
Nhanh hơn nhưng dễ làm giày ngả vàng và keo yếu đi. Nên phơi nơi thoáng gió trong bóng râm, nhét giấy trắng hút ẩm và thay giấy khi ướt.
Baking soda và giấm có làm sạch giày không?
Trộn chung hai chất tạo bọt nhưng phần lớn trung hoà lẫn nhau nên không mạnh hơn khi dùng riêng. Baking soda trộn nước thành hỗn hợp sệt dùng chà nhẹ thì có ích, sau đó cần xả sạch.
